Redbad

Legendarische koning van Frisia

Ooit, rond het jaar 700, heerste er over het grote Frisia een legendarische koning. Redbad heette hij, de grootste koning die deze streken ooit hebben gekend. Ruim duizend jaar na zijn dood kennen we zijn naam nog steeds. En al vele eeuwen is hij de bron van talloze verhalen en legendes.

Maar wie was hij echt? De machtige heerser die het opnam tegen de Franken? De verslagen koning die juist voor de Franken moest buigen? De verstokte heiden die weigerde zich te laten dopen? De gevreesde vijand van de katholieke kerk? Of misschien... allemaal?

 

Koning van Frisia

Redbad was de koning van Frisia van ongeveer 680 tot zijn dood in 719. Zijn plek als koning was nooit zeker. Niet alleen moest hij zijn plek beschermen tegen vijanden van buiten, zoals de Frankische Pepijn, maar moest hij ook zijn onderkoningen tevreden houden. Redbad regeerde namelijk over een groot gebied (van Zeeland tot Duitsland) en wetenschappers denken dat hij dit deed als een overkoning. Dat is een heerser die verschillende regionale leiders en hun gebieden verenigde in één machtige coalitie.

 

Pepijn

In het zuiden, onder het rijk van Redbad, regeerde Pepijn II van Herstal, de ambitieuze heerser van het machtige Frankische rijk. De Franken wilden hun invloed vergroten, maar Redbad had ook ambities. Dat leidde tot felle conflicten met als bekendste: de Slag bij Dorestad. Hier verloor Redbad het gevecht maar hij bleef strijden en zou later een nieuw leger bij elkaar brengen.

 

Redbads wereld

In Redbads Frisia leefde men met het water, wolven en Woden. Woden is de Friese naam van de god Wodan zoals we dit kennen uit Scandinavië. Oude teksten en Frankische bronnen schetsen een beeld van een ruw bestaan met mensoffers, slavernij en een grote sociale ongelijkheid. Maar ook van een bezielde wereld met heilige dieren, rituelen en natuurgoden.

Dit eeuwenoude bestaan stond echter onder druk. In Redbads tijd probeerden rondreizende missionarissen de Friezen te bekeren tot het christendom, een religie die hun ‘heidense’ gebruiken fel afwees. Ze reisden predikend door het gebied, probeerden kloosters en kerkjes te stichten en lokten Friezen met forse beloningen naar de doopvont. 

 

Zijn dood

In 719 sterft Redbad na een lang ziekbed. Het verhaal gaat dat christelijke missionarissen nog een laatste poging doen om hem te dopen, maar tevergeefs. De Friese koning houdt vast aan zijn eigen geloof en verkiest zijn voorouders in het heidense Walhalla boven de christelijke Hemel. Wie zijn vrouw is geweest is onbekend al weten we wel dat hij een dochter genaamd Theudesinde had. Zij trouwde met Grimoald, een zoon van Pepijn, wat waarschijnlijk een politiek huwelijk was.

 

Na zijn dood

Daarna wordt er nog meerdere keren geschreven over deze legendarische koning en beginnen mythes te vormen. 

  • Zijn zwaard: Asbran, zou aan hem gegeven zijn door een zeegod. En na de dood van Redbad moest dit weer in de zee geworpen worden. 
  • Hoewel er geen bewijs is werd Redbad verdacht van de moord op Grimoald, de zoon van Pepijn. 
  • Dat Redbad zich op het laatste nippertje niet liet dopen werd een heldenverhaal voor de Friezen en een verhaal van waarschuwing die de missionarissen gebruikten. 
  • Op een kaart uit de 13e eeuw en later uit 1692 waren zogenaamde ‘Robodeswegen’ te zijn. Kaarsrechte lijnen op een kaart die de weg zouden zijn naar een troon waar alleen de god Woden op mocht zitten. 
  • Er wordt gezegd dat Redbad nog steeds ligt te ‘slapen’ onder de grond tot de Friezen hem weer nodig hebben en hij zal ontwaken. 
  • Zijn begraafplek is nooit gevonden al wordt er gezegd dat hij misschien in Ost-Friesland ligt bij de Upstalboom in Ost-Friesland of op het eiland Bant (wat nu vergaan is in de zee)

Onbetrouwbare bronnen

De meeste verhalen uit Redbads tijd zijn níet verteld door de Friezen zelf. In het 7de- en 8ste-eeuwse Frisia werden verhalen namelijk niet opgeschreven, maar mondeling doorverteld of gezongen. 

Alle verhalen over Redbad zijn dus afkomstig van anderen. Meestal waren het Frankische vijanden of christelijke geestelijken die de gebeurtenissen soms decennia of zelfs eeuwen later op schrift stelden. Hun verhalen weerspiegelen vaak hun belangen, waardoor Redbad met een vijandelijke, Frankische blik de geschiedenis inging.
MythWatch en deze website zijn ontwikkeld samen met wetenschappers van project REDBAD. Bij het project horen ook een publieksboek, een tentoonstelling en een wetenschappelijk boek. Je kunt dus altijd nog dieper in de geschiedenis duiken!