Sceattaschatten
“Je hebt gestolen. Dat is een onrecht die je je eer of je geld gaat kosten!”
Onderzoekers van deze muntsoorten stelden aan het begin van deze eeuw al iets opvallends vast: de eerste intensieve fase van het slaan van de sceatta's aan weerszijden van de Noordzee liep van 680-715. Jaartallen die sterk overeenkomen met de periode waarin Redbad aan de macht was.
De afbeeldingen op die muntjes verschilden sterk, maar één aspect van die nieuwe zilveren penningen was wel volstrekt uniform: het gewicht. Elke sceatta woog 1,3 gram. Dat had te maken met het Romeinse muntsysteem waarvan deze muntjes waren afgeleid. De Romeinse gouden solidus woog 3,9 gram, en er gingen drie tremisses in zo'n solidus. Een gouden tremisse woog dus 1,3 gram. De Merovingische Franken sloegen die gouden munten aan het begin van de zevende eeuw nog steeds, onder meer in Dorestad, maar gaandeweg werd goud steeds schaarser in deze hoek van Europa. Die gouden tremisses bevatten daarom ook meer en meer zilver. Vanuit die situatie is de overstap op een volledig zilveren betaalmiddel te begrijpen: de sceatta. Twaalf van die zilveren penningen waren evenveel waard als één gouden tremisse.
Detectorvondsten hebben veel nieuwe inzichten opgeleverd over de verspreiding van sceatta’s. In de voormalige handelscentra worden ze heel veel gevonden, maar ook ver daarbuiten duiken losse muntjes op, eigenlijk overal waar ook mensen woonden in die tijd. Voor ‘gewone’ Friezen was het dus ook normaal om geld te gebruiken in hun transacties.
Maar een munt had meer dan alleen een economische waarde. Het was ook de manier waarop het Oudfriese recht uitdrukte hoeveel schade iemand had geleden, als gevolg van een misdrijf. Uitgebreide boeteregisters legden nauwgezet vast welke compensatie iemand moest krijgen voor specifieke verwondingen of andere schade. En alles werd uitgedrukt in geld. Er was maar één soort overtreding waarbij iemand zijn schuld niet in geld kon afkopen. Dat was bij vormen van heiligschennis. Wie een misdrijf tegen de goden beging, had niets aan zijn geld, maar verloor zijn leven.
MythWatch
Hoewel Mythemakers in het spel MythWatch geen geld meekrijgen in hun Mythewacht tas, kunnen ze natuurlijk wel geld onderweg vinden. Geldsoorten verschillen enorm per tijdperk en locatie, wat interessant is om aandacht aan te geven tijdens een spelsessie. Een gevonden sceatta schat zou de spelers goed van pas kunnen komen. Of misschien is er een mede-Mythemaker in het Archief die muntsoorten uit elke tijdperk spaart; iets waar de spelers een handje bij kunnen helpen.